Άρθουρ Έβανς: Η ανακάλυψη της Κνωσού και ο αφανής Μίνωας Καλοκαιρινός | 8/7/1851

994

Ο διαπρεπής Άγγλος αρχαιολόγος Άρθουρ Έβανς υπήρξε ένας από τους πρωτοπόρους στην μελέτη των Αιγαιακών Πολιτισμών της Εποχής του Χαλκού. Μείζον έργο του η ανακάλυψη του Ανακτόρου της Κνωσού στην Κρήτη.

Ο Άρθουρ Έβανς γεννήθηκε στις 8 Ιουλίου 1851 στο Νας Μιλς της Ανατολικής Αγγλίας και ήταν γιος του αρχαιοδίφη Τζον Έβανς (1823-1908). Σπούδασε αρχαιολογία στην Οξφόρδη και νωρίς στράφηκε προς την νομισματική αρχαιολογία. Το 1884 έγινε έφορος τού Ασμολειανού Μουσείου τής Οξφόρδης.

Το ενδιαφέρον του για τα νομίσματα και τις σφραγίδες τόν οδήγησε στην Κρήτη για πρώτη φορά το 1894. Επανήλθε αργότερα και από το 1899 έως το 1934, ξεκινώντας με δικά του χρήματα, έφερε στο φως τα ερείπια τής Κνωσού, που κάλυπταν μια περιοχή 17 τετρ. χλμ. Ο Έβανς με την ανακάλυψή του αυτή έκανε γνωστό τον πολιτισμό της Κρήτης της εποχής του χαλκού, που ονόμασε Μινωϊκό, συσχετίζοντας την πολύπλοκη κάτοψη τού ανακτόρου τής Κνωσού με τον λαβύρινθο, που αναφέρει η αρχαία παράδοση σε σχέση με τον μυθικό βασιλιά τής Κρήτης Μίνωα.

Ωστόσο, η Κνωσός έμελλε να συνδεθεί με τον σερ Άρθουρ Έβανς και τη δική του ανασκαφή το 1900, αλλά ο Ηρακλειώτης Μίνωας Καλοκαιρινός ήξερε τους θησαυρούς που κρύβονταν στο σπουδαίο μινωικό παλάτι ήδη από το 1878. Έμπορος και λόγιος αστός ο Καλοκαιρινός, ένας πνευματικός άνθρωπος που λάτρευε την αρχαία Ελλάδα και είχε μελετήσει από Στράβωνα μέχρι Όμηρο και Ηρόδοτο. Οίδιος ήταν πεπεισμένος πως το μυθικό παλάτι του αρχαίου Μίνωα υπήρχε, βάζοντας σκοπό ζωής να το φέρει στο φως. «Κατά τας ώρας της σχολής μου εμελέτων τους αρχαίους Έλληνας συγγραφείς και ιδίως τους εν τη βιβλιοθήκη του σοφού Κοραή υπαρχόντων… διακαιόμενος υπό του πόθου να αντλήσω τα προς διαφώτισιν της αρχαίας ιστορίας της Κρήτης, δι’ αν ανασκαφήν (εποιησάμην) της ιδίας της καθ’ Όμηρον μεγάλης πόλεως Κνωσού, βασιλείου του Μίνωος», γράφει και ξεκινά με προσωπικά έξοδα τις ανασκαφές εκεί που νομίζει πως υπάρχει το περίλαμπρο παλάτι.

Κι όμως, η σκαπάνη του φέρνει στο φως τις ανακτορικές αποθήκες, εκεί που ο αρχαίος συνονόματός του φύλασσε το λάδι και το κρασί του. Μετά θα έφερνε στο φως ακόμα και τον προθάλαμο της Αίθουσας του Θρόνου! Τα ευρήματα αποκαλύπτονται με τον σωρό και ένας αξιόλογος πολιτισμός αρχίζει να αναδύεται. Ο χριστιανός πασάς απαγορεύει αμέσως τη συνέχιση των ανασκαφών, φοβούμενος όλα όσα ελπίζει ο Καλοκαιρινός να έρθουν με τη δημοσιοποίηση της ανακάλυψής του. Ο ερασιτέχνης αρχαιολόγος στέλνει παρόλα αυτά δείγματα των ευρημάτων στα μεγάλα ευρωπαϊκά μουσεία, θέλοντας να κεντρίσει το ερευνητικό ενδιαφέρον της αρχαιολογικής κοινότητας, και τα καταφέρνει και με το παραπάνω. Ο διευθυντής του Οξφορδιανού Μουσείου, κάποιος Άρθουρ Έβανς, δείχνει τον μεγαλύτερο εντυπωσιασμό και κατεβαίνει στην Κρήτη. Στην Κνωσό τον ξεναγεί ο ίδιος ο Καλοκαιρινός και από κοινού δουλεύουν για την άρση της απαγόρευσης.

Αποτυγχάνουν όμως και μάλιστα παταγωδώς. Η Κρήτη τελεί για άλλη μια φορά σε γενικό αναβρασμό και στις ταραχές του Ηρακλείου της 25ης Αυγούστου 1898, οι Τούρκοι δολοφονούν τον αδελφό και τον γιο του Καλοκαιρινού, φροντίζοντας να κάψουν και το σπίτι του, καταστρέφοντας έτσι όλα τα ευρήματα από το αρχαίο μνημείο. Ο Μίνωας καταστρέφεται οικονομικά και απομένει να βλέπει το όραμά του να του το κλέβουν άλλοι. Η Κρήτη απελευθερώνεται το 1898 και ο Έβανς επανακάμπτει δριμύτερος, αποσπώντας την έγκριση της Κρητικής Εθνοσυνέλευσης για τη συνέχιση των ανασκαφών χωρίς τον μεγάλο οραματιστή και πρωτεργάτη στο πλευρό του.

Μίνωας Καλοκαιρινός

Στη συνέχεια, ο Άρθουρ ερευνώντας κατόπιν στρώματα παλιότερα από το ανάκτορο και εφαρμόζοντας προσεκτικές συγκρίσεις των ευρημάτων του με αιγυπτιακά ευρήματα ανασκαφών, διαμόρφωσε ένα χρονολογικό σύστημα που αποτέλεσε την πρώτη συστηματική βάση για τη χρονολόγηση των προϊστορικών περιόδων στην Ευρώπη.

Οι ερμηνείες του, όπως είναι φυσικό στη δουλειά τών πρωτοπόρων, περιέχουν πολλά αδύνατα σημεία και υπερβολές, όμως γενικά το έργο του σφράγισε την ανάπτυξη της γνώσης τών προϊστορικών πολιτισμών στην Ελλάδα. Ακόμη και στην περίπτωση της αποκρυπτογράφησης τών πινακίδων της μινωικής γραφής (Γραμμικής Α και Β) που βρήκε και που δεν κατάφερε να αποκρυπτογραφήσει, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τη μεταγενέστερη κατανόησή τους από τον Μάικλ Βέντρις.

Από το 1909 ήταν έκτακτος καθηγητής τής προϊστορικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο τής Οξφόρδης και το 1911, για τις υπηρεσίες του στην αρχαιολογία ονομάστηκε από τον βασιλιά Γεώργιο Ε’ Ιππότης του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και έφερε τον τίτλο του «σερ».

Βασικά του συγγράμματα του Έβανς είναι: «Το ανάκτορο του Μίνωος» («The Palace of Minos l-IV», 1921-1936) και τα «Μινωικά κείμενα» («Scripta Minoa I-II, 1909- 1952).

Ο Άρθουρ Έβανς πέθανε στις 11 Ιουλίου 1941, στην Οξφόρδη, σε ηλικία 90 ετών.

Πηγή, Πηγή

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.