admin

Τεχνολογική ανεργία – Ένα φαινόμενο που πρέπει να απασχολήσει όλους μας

Τεχνολογική ανεργία – Ένα φαινόμενο που πρέπει να απασχολήσει όλους μας
Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

-Του Χρύσανθου Σαμοϊλη – Γενικού Γραμματέα Εργατικού Κέντρου Κορίνθου

Παρατηρούμε τις τελευταίες δεκαετίες ( από 1990 και μετά ) την προσπάθεια όλων των πολιτικών, σχεδόν σε όλες τις χώρες και από όλες τις “ πτέρυγες, “ να πείσουν ότι το δικό τους πρόγραμμα είναι που θα φέρει νέες θέσεις εργασίας. Μια αντίστοιχη στάση παρατηρούμε από το συνδικαλιστικό κίνημα, ειδικά σήμερα, το οποίο ευρισκόμενο σε θέση άμυνας, διεκδικεί απλά τη εξασφάλιση των θέσεων εργασίας και με ευχολόγια την περαιτέρω αύξηση μέσω προσλήψεων.
Υπάρχει όμως ένα φαινόμενο που καθιστά τις ανωτέρω στάσεις ουσιαστικά παρωχημένες. Το φαινόμενο αυτό είναι η τεχνολογική ανεργία. Όρος που επινοήθηκε από τον μεγάλο μαθηματικό – οικονομολόγο John Maynanrd Keynes, (Τζών Μέυαρντ Κέυνς ), οποίος έγραφε σχετικά “Ταλαιπωρούμαστε από μία ασθένεια το όνομα της οποίας μπορεί να μην είναι γνωστό σε κάποιους αναγνώστες, αλλά θα γίνει πολύ γνωστό στα επόμενα χρόνια. Πρόκειται για μία μορφή ανεργίας η οποία οφείλεται στο γεγονός ότι ανακαλύπτουμε μέσα εξοικονόμησης της εργασίας πιο γρήγορα απ’ όσο μπορούμε να βρούμε νέες χρήσεις για το ανθρώπινο δυναμικό. Όμως αυτή είναι μια αδυναμία προσαρμογής. Στην πραγματικότητα αυτό σημαίνει μακροπρόθεσμα η ανθρωπότητα λύνει το οικονομικό της πρόβλημα.”
Παρότι μέχρι πρότινος οι περισσότεροι οικονομολόγοι και πολιτικοί το έβλεπαν ως μύθο των Λουδιτών, (κίνημα Λουδιτών),* δηλαδή ότι η τεχνολογία ενώ μπορεί να δημιουργεί προσωρινά λίγη επιπλέον ανεργία, σε βάθος χρόνου μετασχηματίζει τις δουλειές από μια μορφή σε άλλη και μάλιστα δημιουργεί και επιπλέον βελτιώνοντας το γενικό επίπεδο ζωής, αυτό έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια. Οι ίδιοι οι οικονομολόγοι έχουν αρχίσει να συζητούν ανοικτά το συγκεκριμένο θέμα το οποίο αποτέλεσε και θέμα συζήτησης τόσο στην σύνοδο κορυφής των G 20 στην Αττάλια της Τουρκίας στις 15-16/11/ 2015,όσο και στο παγκόσμιο συνέδριο για την τεχνολογική ανεργία τον Σεπτέμβριο του 2015.
Ας δούμε όμως λίγα στοιχεία.
Το ποσοστό ανεργίας παγκόσμια στο διάστημα 1991-2014 φαίνεται να παραμένει σταθερό.
Αν και τέτοιες απλοποιήσεις αφαιρούν την δυνατότητα για μεγαλύτερη ανάλυση ανά χώρα, μπορούν να μας δείξουν μία τάση. Όμως αν εξετάσουμε ποιοι θεωρούνται άνεργοι και ποιοι όχι, τότε η ανάγνωση αυτή έχει διαφορετικό νόημα.
Ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας ( ILO ) αναφέρει,
‘’Για να μετρήσουμε τους ανθρώπους που θεωρούνται εργαζόμενοι, η εργασία ορίζεται γενικά από το πλαίσιο για το εργατικό δυναμικό.
Το 13ο συνέδριο των Στατιστικολόγων της Εργασίας ορίζει για πρακτικούς λόγους ότι μερική εργασία νοείται η εργασία έστω μίας ώρας στην περίοδο αναφοράς.
Επίσης αναφέρονται κατηγορίες που μετριούνται ως εργαζόμενοι, που ξεκινούν από αυτούς που παράγουν και καταναλώνουν αυτά που παράγουν, και καταλήγουν μέχρι και τους εθελοντές. Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα δεδομένα αν και βοηθούν σε άλλους τομείς, δεν αποδίδουν ( σε μεγάλο βαθμό ) την πραγματικότητα ( εκ περιτροπής εργασία, 4ωρα, συμβόλαια μηδενικών ωρών. Κλπ. ) και δεν μπορούν να αναλυθούν από τα ανωτέρω δεδομένα. Αν και ο ILO έχει κάνει μετρήσεις για την υποαπασχόληση που καταδεικνύουν σε μεγάλο βαθμό το γεγονός ότι οι περισσότερες θέσεις εργασίας εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία πλέον, ερευνητές από το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης έκαναν (το 2013 ) μια ερεύνα για το ποίες εργασίες έχουν την πιθανότητα αυτοματοποίησης. Με βάση αυτή την μελέτη το 47% των επαγγελμάτων έχουν μεγάλη πιθανότητα αυτοματοποίησης.
Θα ρωτήσει κάποιος: << Όλα αυτά τι σχέση έχουν με το συνδικαλιστικό κίνημα >>; Η προσωπική μου άποψη είναι ότι έχει υπερβολική σχέση.
Κατ’ αρχήν το συνδικαλιστικό κίνημα έχει να αντιμετωπίσει ένα βασικότατο δίλημμα.
Είναι υπέρ της τεχνολογίας η οποία θα καταργεί εργασία αλλά θα κρατάει ή θα αυξάνει την παραγωγή; Διασφαλίζονται έτσι τα δικαιώματα των εργαζομένων; Ή θα είναι ενάντια διασφαλίζοντας τα δικαιώματα των εργαζομένων αλλά κρατώντας πίσω την ανάπτυξη της οποιαδήποτε εταιρίας και σε βάθος χρόνου να χάσει την αξιοπιστία του στην κοινωνία ως εμπόδιο; Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού διλήμματος είναι η στάση που κράτησε το συνδικαλιστικό κίνημα στην λειτουργία του μικρού λεωφορείου χωρίς οδηγό στα Τρίκαλα. ( οδηγός ρομπότ ).
Επίσης αν υπάρχουν ολοένα και πιο πολλοί μη εργαζόμενοι αυτοί που εργάζονται πρέπει να πληρώσουν τόσο για τις συντάξεις-ασφαλιστικό, όσο και για τα προγράμματα ανεργίας και άλλα πολλά.
Ακόμη οι άνεργοι λόγω έλλειψης διαθέσιμου εισοδήματος δεν θα μπορούν να καταναλώσουν οτιδήποτε και αν παράγεται οδηγώντας σε περαιτέρω μείωση των εργασιών. Αν λάβουμε υπόψη ένα μεγάλο κόστος σε μια επιχείρηση είναι και το εργατικό.
Ότι σε περιόδους κρίσης είναι από τα πιο αποδοτικά οικονομικά να αυτοματοποιήσει κανείς, τότε το ανωτέρω φαινόμενο φαίνεται να έχει αυξητικές τάσεις, και το βλέπουμε παντού.
Αν πρέπει να απαντήσει σε όλα αυτά το συνδικαλιστικό κίνημα τότε τα θέματα των συλλογικών συμβάσεων, της διασφάλισης θέσεων εργασίας κλπ. Είναι πλέον μικροθέματα και οι διεκδικήσεις μας θα πρέπει να μπουν σε άλλο επίπεδο. Αυτό βέβαια προϋποθέτει και άλλη οργάνωση ως συνδικαλιστικό κίνημα αλλά και σοβαρή ενημέρωση – επιμόρφωση, προς όλους ( συναδέλφους, άλλους φορείς, κοινωνία κλπ.).
Διάφορες προτάσεις οποίες υποστηρίζονται και από τα ‘’ αριστερά- μαρξιστική προσέγγιση’’ και από τα ‘’δεξιά- φιλελεύθερη προσέγγιση.’’
1. Το άνευ όρων βασικό εισόδημα.
Η πρόταση γενικά αναφέρει ότι κάθε άνθρωπος που έχει την υπηκοότητα, αδεία παραμονής –εργασίας, του κράτους που θα εφαρμοστεί, δικαιούνται ένα ελάχιστο εισόδημα για την κάλυψη των βασικών αναγκών του ανεξάρτητα από κοινωνικά κριτήρια. Δηλαδή θα το παίρνει από άστεγο εργάτη μέχρι τον πρωθυπουργό και τον επιχειρηματία.
Η ανάγνωση από την αριστερά-μαρξιστική προσέγγιση. Είναι ότι τουλάχιστον γίνεται μια σχετική ανακατανομή πλούτου.
Η ανάγνωση από την δεξιά-φιλελεύθερη προσέγγιση. Είναι ότι θα μπουν φρέσκα λεφτά μέσα στο σύστημα της κατανάλωσης.
2. Αύξηση βάσης ιδιοκτησίας των μηχανών αυτοματοποίησης.
Η ανάγνωση από την αριστερά-μαρξιστική προσέγγιση. Τα μέσα παραγωγής περνούν στον λαό.
Η ανάγνωση από την δεξιά-φιλελεύθερη προσέγγιση. Υπάρχει καινοτομία και επιχειρηματικότητα σε ατομικό ή βιοτεχνικό επίπεδο.
3. Μείωση των ωρών εργασίας.
Η ανάγνωση από την αριστερά-μαρξιστική προσέγγιση. Ευκαιρία για διεκδίκηση κανονικών μισθών με λιγότερες ώρες.
Η ανάγνωση από την δεξιά-φιλελεύθερη προσέγγιση. Ευκαιρία για μείωση του Εργατικού κόστους και την δημιουργία θέσεων εργασίας.
Άρα είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία να διεκδικηθούν μιας και θα υπάρξει ευρύτερη στήριξη, από κόμματα και πολιτικές τάσεις.
Η επόμενη ερώτηση. Γιατί τώρα; Γιατί το φαινόμενο δεν εμφανίστηκε πιο πριν;
Η απάντηση είναι απλή. Τα προηγούμενα χρόνια, σήμερα και στο πολύ κοντινό μέλλον ολοκληρώνεται η μετάβαση.
Όταν η αυτοματοποίηση εισήλθε στο στον πρωτογενή τομέα, σχεδόν το σύνολο των αγροτών θα μετατραπούν σε βιομηχανικούς εργάτες. Έπειτα σειρά έχει ο δευτερογενής τομέας μετατρέποντας τους βιομηχανικούς εργάτες σε εργάτες υπηρεσιών. Και τέλος παράλληλα που η αυτοματοποίηση εισέρχεται δυναμικά στον τομέα των υπηρεσιών δεν διαφαίνεται ο τομέας που μπορούσαν να απασχοληθούν πλέον στις επόμενες πολύ λίγες (έως το πολύ τρεις) δεκαετίες. Θα είναι το 80% του τότε εργατικού δυναμικού.
Τέλος υπάρχουν πολλοί που υποστηρίζουν ότι μιας τέτοιας κλίμακας αλλαγή σε μία οικονομία που δεν βασίζεται στο μισθό, αλλά στην χρήση και στον διαμοιρασμό. Όροι όπως
Post-scarcity economy. (Μετά-σπάνης ), commons (κοινά), zero marginal cost economy. (Μηδενικό οριακό κόστος οικονομία.). Περιγράφουν μια μετά- καπιταλιστική υποθετική οικονομία στην οποία οι υπηρεσίες και τα καταναλωτικά αγαθά, θα έχουν μηδενικό κόστος, θα είναι διαθέσιμα πολύ φθηνά η ακόμα ελεύθερα. Αυτά, προς συζήτηση και ανάλυση τουλάχιστον στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Αξιοσημείωτη σοβαρή προσέγγιση είναι του οικονομολόγου και μελλοντολόγου Jeremy Rifkin.(Τζέρεμυ Ρίφκιν). Που υποστηρίζει σε ένα από τα βιβλία του. ‘’Το τέλος της εργασίας και το μέλλον της.’’ (Η δύση του παγκοσμίου εργατικού δυναμικού και το χάραμα της μετά-την αγορά εποχής).
‘’Πως εισερχόμαστε σε μια φάση της ιστορίας, σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται με μεγαλύτερη ανεργία, από τη εποχή της μεγάλης κρίσης της δεκαετίας του 1930, ο αριθμός των υποαπασχολούμενων ή των ανέργων αυξάνεται ραγδαία, καθώς εκατομμύρια νεοεισερχόμενοι στο εργατικό δυναμικό, διαπιστώνουν ότι είναι θύματα μιας άνευ προηγουμένου επανάστασης στο χώρο της υψηλής τεχνολογίας. Υπερσύχρονοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ρομπότ, τηλεπικοινωνίες και άλλες μορφές τεχνολογίας αιχμής αντικαθιστούν με τεραστία ταχύτητα τους ανθρώπους σε όλους σχεδόν τους τομείς και τους κλάδους, από την βιομηχανική παραγωγή, το εμπόριο- πωλήσεις τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες μέχρι τις συγκοινωνίες, την γεωργία και τον τομέα της διακυβέρνησης.’’
Ας τα δούμε όμως και στον δικό μας, τον μικρόκοσμο των τηλεπικοινωνιών. Την εποχή που ο ΟΤΕ είχε το μονοπώλιο στον χώρο. Το 1990 το εργατικό δυναμικό ήταν περίπου στις 35.000 εργαζόμενους. Η τεχνολογική ανεργία αποτελούσε απλά δύο λέξεις που κανένας την εποχή της ψηφιοποίησης δεν τις λάμβανε σοβαρά υπόψη. Έπρεπε να έρθει η σταδιακή μείωση των εργαζομένων, και τελικά η αθρόα μείωση από 2006 (ανοίγοντας τον δρόμο για την πώληση στην D.T. ). Με τα μεγάλα προγράμματα αποχώρησης, με τον έναν η τον άλλο τρόπο και χωρίς αντίστοιχη αντικατάσταση, με μείωση ωρών εργασίας και μισθών. (Εδώ τα νέα αφεντικά του ομίλου ΟΤΕ οι Γερμανοί της D.T., άδραξαν την ευκαιρία που τους έδωσε η κρίση και οι μνημονιακοί νόμοι. Τυχαίο δε νομίζω). Ήδη σήμερα οι εργαζόμενοι που ασχολούνται στον ευρύτερο τομέα των τηλεπικοινωνιών, θα διαπιστώσουμε ότι είναι περίπου στις 8500. Προς το παρόν ( χωρίς όμως να απαντιέται πλήρως το συγκεκριμένο φαινόμενο), είναι απαραίτητη η αξιοποίηση του υφιστάμενου προσωπικού σε νέες θέσεις υψηλοτέρου τεχνικού ή διοικητικού-μάνατζερ-πωλήσεων κλπ. Επιπέδου. Πράγματα που οι περισσότεροι συνάδελφοι ειδικά οι νέοι που είναι καταρτισμένοι με υψηλό επίπεδο γνώσεων, και έχουν δείξει ότι μπορούν να ανταπεξέλθουν. Σε συνδυασμό με κάποιες προσλήψεις να δοθεί ένα προσωρινό τέλος στην εντατικοποίηση που είναι διάχυτη σε όλα τα επίπεδα εργασίας.
Γενικά όλοι εργαζόμενοι σε όλους τους τομείς, με διάθεση δυναμικότητα και σκέψη, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε σε βάθους χρόνου, μέσα στους χώρους εργασίας μας αλλά και έξω στην κοινωνία, κάθε προσπάθεια εκφοβισμού, κινδυνολογίας και απογοήτευσης. Όλων των καλοθελητών που σαν πρώτο στόχο έχουν πάντα το πιο χαμηλά μη μιλάτε… Η ανθρωπότητα σε λίγα χρόνια θα έρθει αντιμέτωπη με την μεγαλύτερη από όλες τις προκλήσεις της την υπαρξιακή: ‘’Να βρει νόημα σε μια ζωή χωρίς δουλειά.’’ Γιατί η εργασία είναι ουσιώδης για την ανθρώπινη ευτυχία.
Για να κλείσουμε με μια νότα αισιοδοξίας ο Richard Buckminster Fuller (Ρίτσαρντ Μπάκμινστερ Φούλερ) έγραφε για το θέμα:
<<Ούτε οι μεγάλες πολιτικές και οικονομικές δομές εξουσίας του κόσμου, ούτε οι επαγγελματίες που έχουν τυφλωθεί από την εξειδίκευσή τους, ούτε ο πληθυσμός γενικότερα συνειδητοποιεί ότι πλέον είναι εύκολα εφικτό να φροντίσουμε τους πάντες στη Γή, παρέχοντας ένα βιοτικό επίπεδο υψηλότερο από έχει βιώσει ποτέ κανείς. Δεν χρειάζεται πλέον να ανταγωνιζόμαστε ο ένας τον άλλον. Η ιδιοτέλεια δεν είναι απαραίτητη, συνεπώς το επιχείρημα ότι αποτελεί βασικό στοιχείο της επιβίωσης μας είναι εσφαλμένο. Ο πόλεμος είναι παρωχημένος>>.

Σαμοϊλης Χρύσανθος υπάλληλος ΟΤΕ.
Γενικός Γραμματέας Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Κορίνθου.

*Κίνημα Λουδιτών. Κίνημα των εργατών που έσπαγαν τις μηχανές στα έτη (1811 έως 1816) στο Η.Β. Τους υπερασπίστηκε ο “ακτιβιστής” της εποχής και φιλέλληνας, ο γνωστός σε μας τους Έλληνες Λόρδος Βύρων.

Search in Site

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *